En Büyük Yanardağ


Raşit Gürdilek

Gezegenimizin en büyük yanardağının Pasifik Okyanusu’nun derinliklerinde olduğu açıklandı. Britanya Adaları kadar bir alanı kaplayan Tamu Massif adlı yanardağ, Japonya’nını yaklaşık 1800 km doğusunda bir yeraltı dağ sisilesinin ortasında bulunuyor. Kapladığı alan itibariyle Mars’taki Olympus Mons’a yakın olan yanardağ, Güneş Sistemi’ndeki en büyüklerden.

Yanardağı yaklaşık 20 yıl kadar önce invelemeye başlayan Houston Üniversitesi Yer ve Atmosfer Bilimleri Profesörü William Sager’in Nature Geoscience dergisinde yayımlanan bulgularına göre Tamu Massif, “kalkan tipi” bir yanardağ. Böyle denmesinin nedeni, fazla yüksek olmayan tepesi ve büyük bir alana yayılmış etekleriyle yerde duran bir kalkanı andırması. Yanardağın tepesi Okyanus yüzeyinin yaklaşık 2 kilometre altında olmasına karşılık, büyük bölümü  6.5 km kadar derinliğe kadar iniyor. Bu biçimi, ağzından yayılan lavların çok akışkan ve hızlı olmaları nedeniyle çok uzak mesafelere gittiğinin göstergesi. Nitekim Tamu Massif 311.000 kilometrekare bir alan kaplarken, yeryüzünde bilinen en büyük aktif yanardağ olan Hawaii Adaları’ndaki Mauna Loa, yalnızca 5000 kilometre kareye yayılmış bulunuyor.

Sager’e göre 145 milyon yaşında olan yanardağ, oluşmasından birkaç milyon yıl sonra etkinliğini yitirmiş. Okyanus tabanlarında daha binlerce yanardağ bulunduğuna işsret eden Sager, Tamu Masif’ten de büyüklerin bulunmasını olasılık dışı görmüyor.

KAYNAKLAR

  • 1. “Scientists confirm existence of largest single volcano on earth”, University of Houston